Multi-club ownership uitgelegd: netwerken, regels en kritiek

Multi-club ownership is het verschijnsel waarbij één eigenaar of investeringsgroep meerdere voetbalclubs tegelijk bezit, verspreid over verschillende landen. Wat vijftien jaar geleden een curiositeit was, is nu een van de bepalende krachten in het internationale voetbal.

Inmiddels zijn honderden clubs wereldwijd onderdeel van zo’n netwerk. Op onze eigen competitiepagina’s zie je het terug: Cercle Brugge is van Monaco, Lommel van City Football Group, OH Leuven van de eigenaren van Leicester.

Deze pagina legt uit hoe het werkt, waarom het bestaat, wat het oplevert en waar de problemen zitten.

Wat is multi-club ownership?

Simpel gezegd: een bedrijf of persoon koopt niet één club maar een portefeuille van clubs, vaak in verschillende landen en op verschillende niveaus.

Een typisch netwerk ziet er zo uit: een topclub in een grote competitie als uithangbord, een of twee clubs in middelgrote competities als tussenstation, en clubs in landen met soepele werkvergunningen of goedkope talenten als instroom.

Een voorbeeld hoe het werkt

Een achttienjarige Braziliaan wordt gescout. Hij mag nog geen werkvergunning in Engeland krijgen. Dus:

1. Het netwerk koopt hem via de Braziliaanse club in het concern
2. Hij gaat naar de Belgische of Portugese club om ervaring op te doen
3. Bij succes stroomt hij door naar de topclub – of wordt hij met winst verkocht

De speler blijft de hele tijd binnen hetzelfde concern. Er zijn geen makelaarskosten voor tussentransfers, geen concurrenten die hem wegkapen, en het netwerk verdient aan elke stap.

Waarom het gebeurt

De grote netwerken

De regels: wat mag en wat niet

De kern van het probleem is de integriteit van de competitie. Als twee clubs uit hetzelfde netwerk elkaar treffen, of om dezelfde prijs strijden, ontstaat er een belangenverstrengeling.

De UEFA-regel

UEFA verbiedt dat één partij beslissende invloed heeft op twee clubs die aan hetzelfde Europese toernooi deelnemen. Dat gaat niet alleen over aandelen, maar ook over zeggenschap: bestuursleden, stemrechten, financiering.

Hoe clubs eromheen werken

In de praktijk worden aandelen tijdelijk ondergebracht in een blind trust: een onafhankelijke beheerder neemt de zeggenschap over voor de duur van het seizoen. De eigenaar blijft economisch eigenaar maar heeft formeel geen invloed meer.

UEFA heeft die constructie herhaaldelijk geaccepteerd, mits die vóór een deadline is geregeld en de scheiding aantoonbaar is. Clubs die te laat zijn, worden geweigerd.

Waarom dat wringt

Critici wijzen erop dat een blind trust de economische band niet doorknipt. De eigenaar profiteert nog altijd van beide clubs; alleen de formele zeggenschap is geparkeerd. Voor de buitenwereld blijft het lastig te controleren.

Wat het oplevert voor de kleine club

Het beeld van multi-club ownership is vaak negatief, maar voor de overgenomen club zijn er reële voordelen.

En de keerzijde

Het risico is dat de club een doorgeefluik wordt: een tussenstation voor spelers van de moederclub, zonder eigen sportief project. Trainers en spelers wisselen snel, en beslissingen worden elders genomen.

De aanhang voelt dat het eerst. Een club met een eeuw geschiedenis wordt een station in een keten – en als het concern in problemen komt, zoals bij 777 Partners, deelt de club in de gevolgen zonder er invloed op te hebben.

De kritiek

Belangenverstrengeling

Het fundamentele bezwaar. Als twee clubs dezelfde eigenaar hebben, kan niemand zeker weten dat een onderling duel eerlijk verloopt, of dat een transfer tussen beide tegen marktwaarde gaat. Een speler die voor een gunstig bedrag van de ene naar de andere zusterclub gaat, verschuift ook de financiële lasten.

Transfers tegen kunstmatige prijzen

Binnen een netwerk kan een club een speler duur verkopen aan een zusterclub om winst te boeken die meetelt voor de financiële regels. Toezichthouders eisen daarom dat transfers tussen gelieerde clubs op marktwaarde worden gewaardeerd, maar die waarde is moeilijk vast te stellen.

Het verdwijnen van lokale binding

Voor supporters weegt dit het zwaarst. Een club die generaties lang van de stad was, wordt een onderdeel van een portefeuille. Clubkleuren, logo’s en zelfs namen zijn bij overnames aangepast om binnen de huisstijl van het concern te passen.

Concentratie van macht

Naarmate netwerken groeien, komt een steeds groter deel van het wereldvoetbal in handen van een klein aantal partijen. Dat roept vragen op over wie er uiteindelijk beslist over de sport.

Veelgestelde vragen

Wat is multi-club ownership?

Het bezit van meerdere voetbalclubs door één eigenaar of investeringsgroep, vaak in verschillende landen en op verschillende niveaus.

Waarom kopen investeerders meerdere clubs?

Om talent binnen het eigen netwerk te houden, werkvergunningen te omzeilen, kosten voor scouting en analyse te delen, risico te spreiden en nieuwe markten te openen.

Welke netwerken zijn het grootst?

City Football Group rond Manchester City is het grootste. Andere bekende netwerken zijn Red Bull, Eagle Football rond Olympique Lyon en het inmiddels in problemen geraakte 777 Partners.

Mogen twee clubs van dezelfde eigenaar in hetzelfde toernooi spelen?

Niet als één partij beslissende invloed heeft op beide. In de praktijk wordt dat opgelost door aandelen tijdelijk in een blind trust onder te brengen, zodat de zeggenschap bij een onafhankelijke beheerder ligt.

Wat is een blind trust?

Een constructie waarbij een onafhankelijke beheerder tijdelijk de zeggenschap over aandelen overneemt. De eigenaar blijft economisch eigenaar maar heeft formeel geen invloed meer op het beleid.

Wat heeft dit met Financial Fair Play te maken?

De financiële regels beperken wat een club aan haar selectie mag uitgeven. Binnen een netwerk kunnen salarissen en spelers over meerdere clubs worden verdeeld, waardoor de druk op de topclub afneemt. Zie Financial Fair Play.

Zijn er Belgische of Nederlandse clubs bij betrokken?

In België volop: Cercle Brugge is van AS Monaco, Lommel van City Football Group, OH Leuven van King Power en KV Kortrijk van Vincent Tan. Zie de Pro League.

Is het slecht voor het voetbal?

Daarover verschillen de meningen. Voor overgenomen clubs betekent het vaak stabiliteit en betere spelers; critici wijzen op belangenverstrengeling, verlies van lokale binding en machtsconcentratie.

Zelf een wedstrijd bezoeken bij een van deze clubs? Bekijk het ticketaanbod per land en club.